|
Wat is Asatru? door GardenStone Dit is de neerslag van een lezing die gegeven werd op
Vooraf, om maar even een beetje een richting aan te geven door een paar herkenbare namen van goden en godinnen op te lepelen, die bij Asatru horen:
en een paar van nederlandse bodem….
….en daarmee begin ik dan mijn lezing ……. Allereerst gelijk maar een beperkende opmerking …… vraag honderd aanhangers van Asatru naar wat het nu eigenlijk is, dan krijg je misschien 25 verschillende antwoorden en 75 verwijzen naar wat die 25 erover hebben gezegd. Je mag mij zien als een van die 25. Hier krijgen jullie dus mijn antwoord op de vraag wat Asatru is. Goed. Ik ga proberen in 9 punten te vertellen wat Asatru dan wel is. Traditioneel en gebruikelijk begint men bij zoiets met punt 1, dat ga ik dan ook maar doen.
Punt 1 dus.
Hierin zitten al een aantal begrippen die wel enige toelichting kunnen gebruiken. Laat ik maar met het begrip RELIGIE beginnen. Verwacht van mij geen mooie definitie, dat is al teveel anderen mislukt. Daarom zijn er waarschijnlijk ook zoveel van. Maar een richting kan ik wel aangeven. Religie heeft met zingeving te maken, centraal daarbij is het zoeken naar de zin van leven en dood. Men zoekt daarbij naar een verbinding tussen ons en een of meer hogere machten. Termen die in dit verband worden gebruikt zijn bijvoorbeeld opperwezen, en scheppend principe. In zo’n verbinding ziet men dan antwoorden op die vragen naar de zin van ons bestaan. Asatru kent geen opperwezen of scheppend principe dat achter alles zit, Asatru heeft een heleboel goden, allemaal met eigen macht en verantwoordelijkheid. Het enige wat daarachter nog zit is het noodlot en dat geldt voor iedereen en alles, inclusief de goden. Dat noodlot ligt bij Asatru in de handen van de drie Nornen, drie vrouwelijke wezens die we URD, VERDANDI en SKULD noemen; deze namen hebben betrekking op verleden, heden en toekomst. Dat noodlot is trouwens een heel thema op zich….. met fatalistisch heeft het in elk geval niets te maken. Je lot bewust nastreven en leven is de levensopgave. Op dat JONGE kom ik later nog terug bij punt 4. Bij MODERNE kan ik kort zijn. Dat betekent, dat Asatru aan onze maatschappij is aangepast en er ook in past. Het past dus bij ons leven, voelen, doen en denken, we hoeven ons dus niet in vreemde historische kronkels te draaien om Asatruar te kunnen zijn. De WORTELS, de ‚roots‘ dus, met
peentjes heeft het niets te maken, liggen inderdaad bij de Germanen en
Vikingers. Met de Vikingers bedoel ik
de noordeuropese bewoners zo ongeveer tussen het begin van de 9e eeuw tot zo
halverwege de 11e eeuw. Met Germanen bedoel ik de bewoners van Noord-
West en Midden-Europa zo ongeveer vanaf de 1e eeuw voor het begin van onze
jaartelling tot zo ongeveer de 6e eeuw. Het woord ASATRU zelf heeft voor menigeen wellicht ook een korte uitleg nodig. Het woord zelf is een neologisme, een recent nieuw gevormd woord dus. Er ging natuurlijk wat aan vooraf, het kwam zomaar niet uit de lucht vallen, maar dit woord, dat is ontleend aan het oudnoors en oud-ijslands uit de tijd van de Vikingers, kennen we zo sedert 1945 uit een boek over heidense gebruiken op IJsland. De hele etymologie van het woord laat ik maar achterwege, wie zich daarvoor interesseert kan er in het internet en diverse literatuur bladzijden vol over lezen. Er wordt in elk geval mee bedoeld en daarover bestaat wel consens:
Punt 2.
Nou, dat lijkt een eenvoudig punt. NATUUR he, bomen, planten, ecologie, dat soort dingen, en dan daar heel dicht bij staan, dat belangrijk vinden. Geloven aan boomgoden, berggoden en dergelijke. Nou, nee, zo simpel is het niet. Een natuurreligie omvat een heel stel aspecten. Natuurreligies zijn de helft van een indeling van religies in twee groepen.Wij mensen zijn nu eenmaal dol op indelen, struktureren en labels toekennen. De andere helft van die indeling zijn de openbaringsreligies. Ik ga hier nu niet de verschillen ertussen aangeven, dat valt buiten het bestek van dit praatje, maar het geven van de kenmerken van natuurreligies lijkt me wel op z’n plaats. Natuurreligies zijn herkenbaar aan hun POLYTHEISME. Natuurreligies erkennen en aanvaarden de NATUURKRACHTEN als elementair (essentieel en fundamenteel) en ook, dat ze aanwezig zijn in alles wat bezielt en onbezield is. Natuurreligies hebben geen VERKLAARDERS‘, dat zijn binnen de religie erkende uitleggers, die op basis van hun interpretatie religieus en maatschappelijk gedrag en handelwijze voorschrijven. We kennen geen geleerden die ons vertellen wat de goden nu precies van ons wensen en wat ze niet apprecieren. Natuurreligies hebben geen BEMIDDELAARS, geen tussenpersonen via wie de communicatie tussen mensen en goden gaat. Niemand die dat voor je overneemt, die beter weet dan jij hoe dat moet. Niemand die jou vertelt wat de goden van jou willen. En dient zich toch zo iemand bij je aan…… dat is dan een charlatan…… of het moet een god of godin zelf zijn. Vraag me niet, hoe je die er dan uit herkent. Dat voel je wel, wanneer die niet incognito is. Er bestaat bij natuurreligies geen authentieke ‚OORKONDE‘ die aangeeft, wanneer nu precies de religie een aanvang nam, en evenmin iemand, die de religie grondde of stichtte en er zijn geen fixe leerstellingen. Natuurreligies kennen een DIRECTE COMMUNICATIE tussen de mens en de door hem of haar vereerde goden en ieder doet dat op de eigen individuele manier. Het vieren van religieuze feesten in groepen waarbij Goden geëerd worden, verandert daaraan niets. Dat houdt ook in, dat iemand, die zich opwerpt als leider van de religie, als opperpriester en dergelijke, dit basisprincipe gewoon niet heeft begrepen. Natuurlijk kan een groep een leider kiezen, dat houdt dan echter voornamelijk organisatorische competentie in. Voor een hele religie zou daarover dan voldoende eenstemmigheid onder de aanhangers moeten heersen. In Asatru als geheel is er zo‘n consensus niet. Wel binnen de verschillende verenigingen; die hebben, zoals praktisch elke andere vereniging ook, een bestuur met voorzitter, penningmeester, en dergelijke. In natuurreligies staan de GODEN NIET BUITEN DE SCHEPPING, ze maken er deel van uit en ze handelen in wisselwerking met hun menselijke aanhangers. Doordat in een natuurreligie alles met alles samenhangt, past liniair, doelgeorienteerd denken er niet in, dus geen eenvoudige causaliteit, men moet als het ware in 'NETWERKEN denken, waarin alles met alles is verbonden. In natuurreligies is de ZIEL GEEN HOGER ETHERISCH, VESGEESTELIJKT WEZEN als tegenstelling tot het lager staande fysieke lichaam, maar is het deel van een mens, dat het lichaam ook kan verlaten. Men denke daarbij bijvoorbeeld aan trancereizen, droomreizen en andere buiten-lichamelijke ervaringen, in het Nederlands verkort ook wel es ‚uittreding‘ genoemd, velen kennen het engelse begrip vast ook wel: OOBE, oftewel Out-Of-Body-Experience. Natuurreligies kennen bij het sterven van het fysieke lichaam de overstap van de geest in de gedaante van een voor onze begrippen LICHAAMSLOOS WEZEN naar een ander zijnsniveau, waar men verder leeft. Er zijn natuurreligies, die ook een vorm van wedergeboorte, van reincarnatie kennen. Zelfs kennen enige religies beide opvattingen. Asatru hoort daar ook toe. Asatru kent zelfs ook meerdere 'hiernamaalsen‘ waar het onstoffelijke deel van een mens terecht kan komen.Wanneer je nou deze punten over wat een natuurreligie is, bij jouw eigen natuurreligie nagaat en ontdekt dat niet alle opgaan, dan kun je je natuurlijk afvragen of het nog een natuurreligie is. Dat kunnen leuke discussies worden. Goed, dat was dan punt twee van wat Asatru is. Ik moet opschieten, anders red ik het niet binnen de tijd. Gauw naar punt 3
In Asatru impliceert dat een partnerschap, waarbij trouw van beide kanten voorwaarde is. Goden en mensen hebben elkaar nodig, in de mythologie strijden mensen en goden zijde aan zijde in de laatste veldslag. De civilisatie gaat daarbij onder en daaruit ontstaat weer een nieuwe civilisatie. Binnen dit partnerschap tussen goden en mensen is het OFFER een belangrijke vorm van communiceren; het is het menselijke initiatief om met één of meer goden in contact te treden. Er wordt iets geschonken, hetzij als dank voor iets dat de goden gedaan of geschonken hebben, of omdat men daarmee de verwachting van een tegengave uitdrukt en die ook verwacht. Een voorbeeld van dit laatste is b.v. de goden iets offeren of iets beloven voor het begin van een gevaarlijke reis. In mijn boek over Nehalennia kun je hierover meer lezen.
Punt 4
Dat betekent, dat op basis van onze kennis van de geschiedenis en de mythologie van de Germanen en Vikingers wordt geprobeerd de fundamenten van een germaanse religie te leggen en daarop dan een geloof te bouwen, dat voor ons en in huidige tijd prakticabel is. De vele hiaten in die kennis worden daarbij gepast logisch opgevuld. Echter, er zijn zoveel hiaten in onze kennis over die oude tijden, dat niet echt van een reconstructie kan worden gesproken; dat woord houdt immers in, dat iets ouds hersteld wordt.En als je niet goed genoeg weet hoe dat ‚oude‘ er nu precies uitzag, kun je het ook niet herstellen. Bij Asatru kun je dus niet spreken van een oude religie, dat is het niet, het is dus grotendeels een nieuwe religie. Daarbij komt ook nog, dat Asatruar zich op heel verschillende bronnen en tijdperken baseren. Er zijn er, die zich richten op de Vikingers, er zijn er die zich richten op de Germanen van ver voor de Vikingertijd in Midden- en West-Europa, er zijn er, die zich alleen richten op de mythen, legenden en geschiedenis van Zweden, weer anderen houden zich voornamelijk bezig met wat er in de romeinse of de vikingertijd in Engeland plaatsvond, voor zover het Germanen of Vikingers betreft.
Het grote verschil in deze roots splijt de Asatrugemeenschap niet, in tegendeel, het leidt tot veel gesprekken en discussies, die het ‚wij‘-gevoel versterken. Bij gemeenschappelijke rituelen richt men zich naar degene, die het organiseert, ook al komt dat met de eigen praktijk niet overeen. Gewoonlijk is er in zo’n ritueel ook plaats voor een eigen, individuele inbreng. Daarmee sluit ik punt 4 af en ga naar
punt 5
Gewoonlijk wordt daarvoor hier het begrip NEO-PAGAN gebruikt. Dat laatste horen Asatru niet graag.Wat nu precies de oorsprong van dat woord ‚HEIDEN‘ is, is tot op heden niet eenduidig verklaard. De meningen gaan uit elkaar.
Het zou bij de christelijke missionering de betekenis gekregen hebben, van ongeciviliseerde ‚nicht-christelijken‘ die daar dan woonden. Misschien was dat in analogie met het lateinse woord PAGANUS, dat heide en dorpsbewoner betekent. PAGUS betekent gewest, dorp, streek. Ook PAGANUS kreeg tijdens het beginnend christendom de bijbetekenis van ‚niet-christen‘. In elk geval hebben wij dat woordje ‚heiden en heidens‘ overgenomen en het een invulling gegeven die ons bevalt, het geeft in de eerste plaats aan wat we NIET zijn….. we zijn niet christelijk, niet islamitisch, niet joods,….. enz. Voor hun zijn wij inderdaad heidenen en we dragen dat stempel graag, hoewel zij het niet echt positief bedoelen. Nieuw-heidens betekent dan voor Asatru een herbezinning op de oude cultuurreligeuze tradities van de Germanen en Vikingers die dan op aangepaste wijze in Asatru hun plaats hebben gekregen. Niet oud heidens dus, maar nieuw. Cultuurreligieuze tradities voor zover we die kennen, en anders creëren we die zoals we denken dat het zou passen. Ben ik alweer bij
punt 6
Asatru wordt vaak inderdaad ook een ervaringsreligie genoemd, waarbij met ervaring een bijzondere vorm van ‚geloven‘ wordt bedoeld, die zich principieel onderscheidt van de manier waarop het begrip geloven gewoonlijk in de westelijke industrielanden wordt gezien. Een paar voorbeelden zullen dat hopelijk duidelijk maken.
Daarbij moet je dus niet denken, dat het onweer eigenlijk een dondergod is, de regen een regengod, de storm een stormgod – goden zijn geen elementen. Goden zijn echter ook geen ideeën, een vuurgud is niet het idee van vuur, het idee van wolken is evenmin een wolkengod. We zien de goden niet, we kennen hun werkelijke gedaante niet en we weten niet uit welk soort materie ze bestaan. Het enige wat we hiervan kunnen zeggen is, dat we door middel van het vuur, de wind, de plantengroei en nog heel veel andere wijzen manifestaties van de goden ervaren. De goden scheppen atmosferen waarin we hen kunnen ontmoeten, hun nabijheid kunnen voelen en met hen kunnen communiceren. In heel veel gebeurtenissen en in veel processen kunnen we daardoor de goden beleven. Dat vraagt echter wel een bijzondere bewustzijnsinstelling. In Asatru is daarom het bestaan van de goden eigelijk niet een kwestie van geloven, net als de Germanen destijds, ervaren we de goden en proberen we te leven naar die ervaringen. Een moeilijk aspect misschien, maar ik hoop toch het enigszins duidelijk te hebben gemaakt. Daarom nu
punt 7
Hiermee wordt in Asatru bedoeld, dat ons leven mede wordt bepaald door de zielen of geesten van de overleden voorouders. Die voorouders worden daarom ook geëerd, want dat mee bestemmen wordt zeker positief gezien. De doden namen destijds bij de Germanen een belangrijke plaats in. Ze leefden in één van de ‚hiernamaalsen‘ verder op soortgelijke manier als de levenden in hun wereld. Ja, we kennen, ik gaf het al aan, in Asatru meer dan één hiernamaals. Ook na hun overlijden bleven en blijven de gestorvenen deel uitmaken van de familie, van de sibbe, van de groep verwanten. De grafheuvel van de stamvader in die oude tijden stond op zijn eigen grondstuk en hij bleef ook de bezitter van die grond, de erfgenamen waren slechts de beheerders ervan. Dat idee was tot in de 20e eeuw, misschien nog steeds, terug te vinden in engelse en duitse wetgeving met betrekking tot erfrecht.De voorouders waakten over het geluk van hun nakomelingen. Omdat ze in hun situatie contact hadden met andere onstoffelijke machten, hadden ze meer kennis over wat zou komen en over de daden die verricht moesten worden om het eigen lot te kunnen vervullen. Net als toen, kunnen Asatruar ook tegenwoordig nuttige informatie krijgen van gestorven familieleden, b.v. in dromen, in dagdromen, in pathworkings en dergelijke.Bij alle jaarfeesten worden de voorouders gedacht, maar ook bij rituelen die bij een geboorte of een huwelijk gevierd worden. Uit ervaring weten we, dat de voorouderverering ook nog es het saamhorigheidsgevoel in een familie of sippe versterkt. Hiermee ben ik alweer bij
punt 8
Hier springt natuurlijk het woord ‚ETHNISCH’ eruit en smeekt om een toelichting. De taalkundige herkomst van het woord laat ik achterwege, dat kun je wel vinden in een etymologisch woordenboek. Het begrip kent ook meerdere definities, ook die ga ik nu niet allemaal oplepelen, maar alle omschrijvingen omvatten in principe
Nou, daar hebben we wel direct een paar problemen: Een gemeenschappelijke afstamming is niet te bewijzen. Niet via een stamboom en evenmin via DNA-onderzoek. Stambomen gaan lang niet zover terug en genetische research kan ook niet vaststellen of iemand overwegend van bijvoorbeeld germaanse of keltische volken afstamt. Die oude volken destijds waren zelf al voortgekomen uit vermengingen van andere volken en dat is nog maar één van een heel stel aspecten die een dergelijke genetissche research onmogelijk maken. Het is weliswaar mogelijk om vast te stellen, dat iemand dezelfde genetische kenmerken heeft van iemand die 2000 jaar geleden in b.v. Friesland woonde; dan heeft ie misschien voorouders uit die tijd. Maar dat is maar een heel klein deel van de genetische informatie; het is heel goed mogelijk dat ie ook keltische voorouders heeft en van volken uit het vroegere gebied om de Middellandse Zee...... misschien zelfs het meeste van de Phoeniciërs dat via de Romeinen kwam. Of misschien overwegend genetische informatie van de Hunnen....... Wanneer iemand dus tegenwoordig beweert overwegend van de Germanen of de Kelten af te stammen, wees er dan wel van bewust, dat die persoon dat weliswaar aanneemt, het echter niet te bewijzen is, hij of zij negeert daarmee dan het grootste deel van zijn genetische informatie..... ja... de bekende struisvogelpolitiek. Om Asatru te kunnen zijn is een dergelijk bewijs of geloof ook volledig overbodig. Je er spiritueel mee verbonden voelen is ‚ethnisch‘ genoeg. Een tweede probleem is, dat we evenmin bewijzen kunnen dat we als Asatruar zo’n oude
cultuur gemeenschappelijk hebben. Einige oude gebruiken kennen we nog wel, zij het, dat ook die weer aan onze situatie zijn aangepast. een paar voorbeelden daarvan:
Speciale kleding hebben Asatruar niet en evenmin een gemeenschappelijke taal. Als symbolisch sieraad en herkenningsteken kennen we de THORSHAMER, die we om onze hals dragen. Jammer genoeg wordt dat tegenwoordig ook door veel mensen gedragen, die met Asatru helemaal niets te maken hebben. Of we als Asatru nu werkelijk een gemeenschappelijke religie hebben is ook nog es echt heel dubieus. We zoeken onze wortels immers bij heel verschillende volken in heel verschillende tijdperken. Tegenwoordig wordt ook in wetenschappelijke kringen met grote meerderheid geaccepteerd, dat daarbij ook sprake was van meerdere religies. Wat wij gedaan hebben is alles van al die religies samen te voegen, dan we dan ons gemeenschappelijke PANTHEON noemen. We zijn dus op een speciale manier wel een ethnische religie, die we echter niet met alle macht historisch of mythologisch moeten funderen. Asatru ontstond in de nieuwste tijd en is noch steeds, zoals elke levende religie in een voortdurend ontwikkelingsproces. Zo moet het ook zijn. En daarmee ben ik bij mijn laatste punt aangeland in deze toelichting van wat Asatru is.
Punt 9
Nou, daar hebben we het dan toch nog. Die NATUUR. Op het eerste gezicht kan het onnatuurlijk lijken om vandaag de dag een natuurreligie aan te hangen, want in Midden- en West-Europa is, net als in de meeste andere westelijke industrielanden, de afstand tussen mens en natuur groot. Zeker in de grote steden lijken mensen zover afgesneden te zijn van de natuur, dat onnatuurlijk gedrag niet eens als zodanig wordt herkend. Om maar een heel simpel voorbeeldje te nemen; wie hier in december, b.v. met Joel, aardbeien wil eten, die onttrekt zich aan de cycli van de natuur in zijn omgeving, cycli, die ervoor zorgen, dat er daar slechts in een bepaalde tijd in het jaar aardbeien groeien.Maar toch, ook wie midden in een grote stad woont, heeft veel practische mogelijkheden voor een natuurvriendelijke en dicht bij de natuur staande levenswijze, en dat echt niet alleen door aan de jaargetijden aangepast te eten. Ook de wijze waarop de producten geteeld of verbouwd worden, kan een criterium zijn bij het boodschappen doen. Verder kun je er op letten geen producten te kopen die door brutale uitbuiting van de natuur zijn verkregen, je kunt je inzetten voor bedreigde diersoorten en planten. Het verzamelen van kennis over het gezond houden of verbeteren van het milieu kan heel goed leiden tot een ander gedrag. De gedachte, dat de mens de hoeder van de natuur is, impliceert, dat ie er boven staat, dat de natuur als het ware onderdaan is, waarvoor ie goed moet zorgen. Dat past helemaal niet bij een natuurreligie en dus evenmin bij Asatru. Het houdt namelijk in, dat je je daarmee boven de goden stelt. En die laten niet met zich spotten! Mensen staan niet boven de natuur, ze zijn er ook niet de hoeders van. Ze maken deel uit van de natuur; een natuur die gerespecteerd moet worden en beschermd, zoals je jezelf, de jouwen en je huis zou beschermen en verzorgen. In onze maatschappij is het meer dan niet eenvoudig om een evenwicht te vinden tussen natuurreligieus en sociaal-politiek handelen…. Vaak kunnen we alleen maar zoeken naar het best mogelijke compromis. Dat is ook in orde, zolang je je goed informeert en dan bewust handelt. Dat is dan passend Asatru-gedrag.
Goed. Wij hebben geen geheime rituelen, geen geheime kennis, geen inwijdingsgraden, we hebben geen kasten van 1e, 2e en 3e graads priesters…. De een kan en weet meer dan de ander, maar daaraan hebben we geen titels, voorrechten of zeggenschap gekoppeld. In een groep heeft elke stem evenweel waarde… of je nu tien jaar lid bent, of enkele maanden. In onze vereniging zijn we dan ook democratisch georganiseerd. We kiezen onze bestuursleden en die moeten elk jaar verantwoording over hun werk als bestuurder afleggen. En dan beslissen we door een stemming of ze die taak weer een periode kunnen uitvoeren. Iets anders zouden we ook niet accepteren. Zelf ben ik
lid van de Eldaring, de grootste duitse Asatru-vereniging. Nou ja, duits….. Het
wordt steeds meer internationaal. We krijgen in toenemende mate
leden en gasten uit andere landen en op onze bijeenkomsten hoor je dan ook
diverse talen spreken. -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Gelegenheid tot het stellen van vragen. |
Bestellen? 
